close
چت روم
جاهای دیدنی جزیره قشم

درحال بارگذاری ....
به هایپرتمپ خوش آمدید.وارد یا عضو شوید کاربرگرامی شما اکنون در مسیر زیر قرار دارید : جاهای دیدنی جزیره قشم
عنوان پاسخ بازدید توسط
0 89 yas
0 144 yas
0 113 yas
0 146 yas
0 99 yas
0 99 yas
0 107 yas
0 107 yas
0 112 yas
0 104 yas
0 137 yas
0 122 yas
0 114 yas
0 103 yas
0 94 yas

جزیره قشم

تاریخ ارسال پست:
سه شنبه 15 ارديبهشت 1394
نویسنده:
Admin
تعداد بازدید:
311

جزیره قشم

100 جاذبه محبوب و دیدنی ایران

جـزیــره قشــم

 

طرح جامع قشم
جزیره قشم واقع در تنگه هرمز به موازات سواحل سرزمین مادر، با گسترده ای نزدیک به 1500 کیلو متر مربع- 140 کیلومتر درازا و عرض متوسط 11 کیلومتر – نه تنها بزرگترین جزیره خلیج فارس که مساحتی بیشتر، معادل یا کمتر از 22 کشور مستقل جهان دارد و نیز 5/2 برابر کشورهایی چون سنگاپور و بحرین است.
سابقه تاریخی قشم به پیش از اسلام می رسد و نام های قشم، کشم، کیش، تنب، سیری و غیره حکایت از توقف طولانی عیلامی ها در این نواحی در سده های پیش از میلاد مسیح دارد. آثار بسیاری از تمدن عیلامی در سواحل خلیج فارس ا ز جمله در بوشهر، خارک و قشم به دست آمده و بقایای آتشکده های زرتشتیان در قشم نشان دهنده وجود پیروان این مذهب در روزگاران پیشین جزیره است .


قشم به علت موقعیت سوق الجیشی خود در همه رویدادها و حوادث و لشکرکشی های تاریخی از عیلامی ها تا اسکندر، از اسکندر تا امویان و عباسیان و از آنها تا پرتغالی ها و انگلیسی ها مقامی شامخ داشته است. آن گونه که در کتاب های تاریخی نگاشته شده است، قشم پیش از اسلام و هم پس از آن دارای رونق و اعتبار تجاری و دریانوردی بسیار بوده است. رونق این جزیره و بنادر و جزایر اطراف آن بیشتر به عصر دیالمه و آل بویه باز می گردد که رفت و آمد کشتی های تجاری از آنجا به سواحل دریاهای چین و هند و نواحی آفریقا تداوم داشته است.
در روزگار کنونی نیز قشم همچنان توانسته است موقعیت ممتاز خود را حفظ کند. همه کشتی های عازم کشورهای حاشیه خلیج فارس می باید از نزدیکی سواحل جنوبی قشم بگذرند و اغلب پروازهای بین المللی شرق و غرب از حریم هوایی این جزیره عبور می کنند .
عمده هدف جمهوری اسلامی ایران از ایجاد منطقه آزاد قشم در سال 1369 استفاده بهینه از موقعیت ممتاز این جزیره برای تبدیل شدن به یک قطب بزرگ اقتصادی صنعتی، تسهیل و توسعه جریان صادرات و واردات، جلب مدیریت علمی و روز جهان، جذب سرمایه و تکنولوژی پیشرفته بوده است. با اعلام محدوده ای به وسعت 200 هکتار از بندر عظیم و مجهز شهید رجایی به عنوان منطقه ویژه اقتصادی از سوی دولت و افزوده شدن آن به حریم اختیارات قانونی سازمان منطقه آزاد قشم، این سازمان قادر است فصل جدیدی از ارائه تسهیلات – با استفاده از تجهیزات پیشرفته اسکله شهید رجایی – را در زمینه تخلیه و بار گیری انواع کالا برای کشتی های اقیانوس پیما آغاز کند و امکاناتی مطلوب در تبادل کالا و ترانزیت به بازرگانان عرضه بدارد.
به دلیل وجود ذخایر عظیم زیرزمینی ( نفت و گاز ) و معادن مختلف، همچنین قرار گرفتن در تنگه استراتژیک هرمز، جزیره قشم از موقعیتی کاملاٌ استثنایی برای تبدیل شدن به یک کانون اقتصادی صنعتی موفق و پیشتاز در کشورهای خاورمیانه، آسیای میانه و حوزه اقیانوس هند به ویژه در خلیج فارس و دریای عمان برخوردار است.
قشم افزون بر 100 هزار جمعیت بومی دارد که در 60 آبادی و پنج شهر بزرگ و کوچک ( قشم ، درگهان ، طبل ، رمچاه ، لافت و رمکان ) به سر می برند. عمده فعالیت مردم قشم در زمینه هایی چون صیادی ( ماهی و میگو ) ، لنج سازی ، نخل داری و دادوستد متمرکز است.
شهر قشم در شرقی ترین نقطه جزیره واقع شده و به رغم آن که این شهر نسبت به کل جزیره مرکزیت هندسی ندارد ، اما به علت موقعیت مهم استراتژیک آن ( دید گسترده به جنوب و شمال وشرق، دید به تنگه هرمز ، نزدیکی به بندرعباس و …) از قدیم واجد اهمیت بوده و مهم ترین سکونتگاه جزیره محسوب می شده است. انتخاب قشم به عنوان پایگاه اصلی توسعه منطقه آزاد تجاری- صنعتی نیز بر اهمیت این شهر افزوده است.
به لحاظ آب و هوا جزیره قشم به عنوان بخشی از اقلیم بزرگ ایران کم و بیش تحت تأثیر جریان عمومی آتمسفر به خصوص جریان های سیبری، مدیترانه ای، آتلانتیک، جریانات موسمی اقیانوس هند و بالاخره جریانات عربستان و صحرا بوده و به خصوص با توجه به عرض جغرافیایی کم و مجاورت آن با آب های گرم خلیج فارس، درجه حرارت هوا ی این جزیره همیشه بالای صفر و به طور متوسط 26 درجه سانتی گراد است . برخورداری از یک فصل طولانی و گرم و مرطوب و یک فصل کوتاه و معتدل از ویژگی های عمده آب و هوایی جزیره به شمار می رود. مرتفع ترین نقطه جزیره در کیش کوه ( معروف به بو خو ) است که 350 متر از سطح دریا ارتفاع دارد.
بارندگی جزیره قشم متاثر از شرایط مدیترانه ای و در عین حال در معرض بارش های موسمی است . به این مفهوم که فصل بارش منطبق بر فصول نسبتاً سردتر سال بوده و فصل خشک مقارن با تابستان است . با این وجود، به علت نفوذ گاه به گاه جریانات فصلی اقیانوس هند ، یک ماکزیمم فرعی ضعیف بارندگی در مرداد ماه که اوج فعالیت این جریان است نیز وجود دارد.
امید آنکه جزیره قشم در فصل جدید حیات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی خود نماینده ای شایسته برای فرهنگ پویا و اقتصاد و بازرگانی ایران در منطقه باشد و نقشی ارزنده و بر جسته در جهان امروز ایفا کند .
باید ها و نباید ها در طرح جامع قشم
قشم در میان مناطق آزاد کشور ایران از جهاتی دارای وضعیتی استثنایی است. اول آنکه تمثیلی تمام عیار از خود کشور است و از این لحاظ با بندر یا سرزمینی بکر و محدود که تنها مشمول یک اطلاق قانونی ( معافیت های مناطق آزاد ) است، قابل قیاس نیست.
جزیره ای است وسیع با فاصله اندکی از خاک اصلی، دارای تاریخ اجتماعی و فرهنگی پیوسته و مشابه سایر نقاط جمعیتی کشور. قابلیت های انسانی، طبیعی و معدنی آن چشمگیر و مستعد توسعه فراگیر به شمار می رود. این قابلیت ها منحصر به موقعیت جغرافیایی آن یا بخش توریسم یا بخش صنعت و معدن و … نیست بلکه مجموعه آن ها است .
به همین دلیل برنامه ریزی برای آن نیز با سایر مناطق آزاد متفاوت است. به عبارتی برنامه ریزی برای آن مانند برنامه ریزی برای کل کشور است. هر چند که جزیره محدوده یک شهرستان را در بر می گیرد یعنی سرزمین بکر نیست که همه ایده های مدرن مدیریت و توسعه کالبدی را بتوان برای آن تصور نمود. برای رفع این پیچیدگی در سال 1992 میلادی بنا به سفارش منطقه آزاد تازه تأسیس قشم برنامه ریزی برای راهگشایی توسعه علمی آن آغاز شد و این امر به مشاور سوئدی سوئکو واگذار گردید.
رئوس این برنامه در مقابل تغییرات عمومی درکشور و تغییر در مدیریت ها و سیاست به طور مداوم مورد علاقه و بازبینی قرار گرفته است، با این وجود به دلیل بنیادین بودن مباحث آن برای شناخت قابلیت ها و امکانات و موانع همواره می توان به آن مراجعه نمود. آنچه در این میان حائز اهمیت است تحقق یا عدم تحقق الگوها و اعداد و ارقام نیست بلکه متدولوژی جامعی است که برای خواننده قالب های صحیحی را برای درک پیچیدگی ها عرضه می نماید.
در اینجا رئوس کلی یا فلسفه عمومی توسعه از دیدگاه برنامه ریزان مذکور شامل باید ها و نبایدها در بخش ها اجمالاً مطرح می شود.
محیط فرهنگی
توسعه باید به دنبال تعادل اجتماعی در میان مردم قشم و با روشی باشد که حافظ میراث فرهنگی آنهاست . در دورنمای آینده ترکیب گروههای قومی و ملیتهای مختلف پیش بینی شده است که آزادی برای فرهنگهای مختلف بایستی تسهیل شود.
در حالی که بروز برخی از تمایلات فرهنگی ممکن است به عنوان انحراف از نرمهای رایج در ایران شناخته شود، تسهیلات خاص برای سایر ملیتها و یا گروهای قومی و بین المللی ممکن است مجاز شمرده شود.
توسعه انسانی
اختلاف نرخ سواد بین مردم قشم و ایران به طور کلی در مدت ده سال باید حذف شود. آموزش، تربیت و دیگر روابط مربوط به نیروی کار باید فراهم شود. یعنی از طریق تسهیل در استخدام و شرکت اهالی قشم در بخش مدرن اقتصادی ، نرخ بیکاری و تعداد افراد آماده به کار به حداقل رسانده شود .
بیکاری باید به کمتر از نصف سطح فعلی و حدود 10 درصد در پنج سال آینده رسیده و فعالیتهای بازارکارگری باید مورد نظر قرار گیرد . مثلاً ؛ تعداد کارگران زن همسطح با ایران در یک دهه افزایش یابد . سلامت ، بهداشت ، و خدمات مربوط برای اکثریت مردم قشم باید به همان سطح ایران در مدت یک دهه برسد .
بهره برداری و حفاظت منابع طبیعی
میزان بهره برداری از منابع طبیعی غیر قابل جایگزین باید مطابق سیاست دراز مدت ایران برای بهره برداری از چنین منابعی باشد. بهره برداری از منابع طبیعی قابل جایگزین بایستی بر اساس اصل (lndefinite Long-Term Sustainable yield) I.L.T.S.Y باشد .
برای به حداکثر رساندن مقدار ارزش افزوده از بهره برداری منابع طبیعی غیر قابل جایگزین انتخاب بین درخواست و تصویب پروژه با توجه به قیمت خالص برگشتی بایستی انجام شود .
با توجه به ذخیره عظیم گاز طبیعی ، قیمت گذاری گاز طبیعی باید در برگیرنده هزینه نهایی عرضه در دراز مدت بر اساس نرخ واقعی تبدیل ارز، باشد. برای بقیه منابع طبیعی غیر قابل جایگزین مانند نفت، نمک ، آهک و غیره قیمت گذاری همچنین باید امکان کاهش مناسب حق بیمه ( جایزه ) را بدهد .

توسعه اقتصادی
رشد اقتصادی دراز مدت که قابل رقابت با تورم و بیکاری است باید سرفصل موضوعات اقتصادی باشد . موارد اقتصادی تکمیلی شامل ارزش افزوده منابع طبیعی داخلی و تولید ارز توسط صادرات غیر نفتی است .
هدف اصلی باید توزیع در آمد مناسب و متعادل باشد تا از ایجاد اقتصاد دو جانبه متشکل از بخش تجاری سنتی با برگشت کم از یک طرف و بخش مدرن بر درآمد از طرف دیگر اجتناب شود . گام های توسعه اقتصادی و انتخاب پروژه های صنعتی و زیر بنایی بایست دنباله رو اصول مالی و اقتصادی معتبر باشد . در نهایت منطقه آزاد تجاری باید به نحوی عمل کند که سرمایه گذاران انگیزه رقابت با سایر مناطق آزاد تجاری و یا صادراتی جهان را پیدا کنند .
زراعت و کشاورزی
زمینهای موجود و بالقوه برای کشاورزی و زراعت باید از سایر کاربردها بر کنار باشند . علی رغم پیش شرط های کلی نامطلوب برای کشاورزی و زراعت ، باید در حد امکان از پتانسیل موجود با معرفی تکنیکهای مدرن مانند بذر اصلاح شده ، کودها و سموم دفع آفات نباتی ، روشهای گندزدایی و بسته بندی خرما ، بذر افشانی مصنوعی ، خدمات دام پزشکی و غیره که در کلیه موارد دارای افزایش توان تولید تا 50 درصد می باشد ، بهره برداری کرد . کشت و صنعت ، ارزش فرآورده های کشاورزی را می افزایند ، مثلاً مرغداریها و دامداریها باید بهبود یابند.
شیلات
برای نگهداری سطح پایدار صید همه گونه ها که از حد اکثر بازده موجود در دراز مدت فراتر نرود، باید تلاش شود . این اندازه باید با حداکثر فعالیت ماهیگیری موجود جمعیت قشم سنجیده شود . افزایش صید ماهی های ساردین باید توسط ترویج روش های جدید ماهی گیری ارزیابی شود. تأسیس ناوگان ماهیگیری در جزیره قشم در جهت بهره برداری از ذخائر عظیم مزوپلاژیک دریای عمان نیز باید ترویج شود.
صنعت
توسعه صنعتی باید روی فرآیندهای بالا دست و میانی، منابع طبیعی داخلی انبوه و کم هزینه، با استفاده از چنین منابع طبیعی در صنایع انرژی بر متمرکز شود.
صنایعی که از موقعیت جغرافیایی راهبردی جزیره قشم به عنوان دروازه ای به ایران، خلیج فارس و کشور های شوروی سابق سود می برند ، بایستی ارتقاء پیدا کنند .
صنایعی که با زنجیره قوی به سرزمین اصلی متصلند بایستی تشویق شوند . صنایع با جهت گیری صادرات نیز باید تشویق شوند .
صنایعی که ممکن است به کسب تکنولوژی خارجی و یا دستیابی به بازارهای شبکه بین المللی تمایل دارند باید ترغیب شوند . صنایعی که قرار است تأسیس شود باید از نظر مالی و اقتصادی قابل اجراء باشند .
شرایط مطلوب برای سمت گیری فعالیتهای تجاری باید ایجاد شود تا موجب جذب سرمایه گذاران خارجی شده و بدینوسیله نشان دهد که ایران با سیاستهای جدید اقتصادی ، یک کشور جاذب برای مهمانان خارجی است می توان در آن سرمایه گذاری کرد . در این خصوص به سرمایه گذاریها ی بخش خصوصی بایستی ارجحیت داده شود . از سرمایه گذاری های مستقیم خارجی ترجیحاً مشترک شرکا ایرانی باید استقبال کرد . انتقال تکنولوژی از قشم به ایران به تشویق الحاق شرکتهای ایرانی و خارجی و فراهم سازی مواد خام از ایران و کاربرد دانش فنی ایرانیها در طرح های صنعتی باید ارتقا یابد.
بخش خدمات
ایجاد مؤسسات خدمات حرفه ای در زمینه هایی مانند بیمه ، موضوعات قانونی ، تبلیغات ، خدمات مشاوره حمل بار ، کشتیرانی ، تعمیرات ، انبار ، حمل و نقل ، عمده فروشی ، و خرده فروشی و غیره بایستی ترویج پیدا کند تا امر توسعه منطقه آزاد قشم تسهیل یابد .
ایجاد تهسیلات بانکی در قشم که منجر به شناخته شدن جزیره قشم به عنوان یک مرکز مبادله مالی در ناحیه خواهد شد نیز باید تأکید شود .
توسعه توریسم
با توجه به زیبایی قسمتهایی از جزیره قشم و پتانسیلهای جاذبی که با امکانات معافیت گمرکی ایجاد شده است ، تسهیلاتی مانند هتل ، رستوران ، اماکن ورزشی و سایر وسایل تفریحی به منظور توسعه توریسم در قشم باید تأسیس شود .
توریسم می تواند منبع مهم در آمد و فرصتهای شغلی در جزیره به ویژه در کوتاه مدت و میان مدت باشد .
توسعه زیر بنایی
توسعه زیر بنایی متضمن تهیه و ایجاد سرویسهای با کیفیت بالا برای صنایع و ساکنان در سطوح همسان در نواحی قدیمی و جدید است .
با توجه به بعد مسافت و سطح پایین خدمات ، در حال حاضر جذب سرمایه گذاری اقتصادی نیازمند پیشرفت سریع است . تحقق سرمایه گذاری زیربنایی متضمن بهینه کردن کاربرد تسهیلات و اجتناب از هزینه های بیش از ظرفیت و ایجاد خدمات با قیمتهای قابل رقابت بر پایه بر گشت کامل هزینه می باشد .
سرمایه گذاران خصوصی بایستی به شرکت در کارهای زیربنایی و اجرای آنها تشویق شوند . با توجه به تسهیلات حمل و نقل ، سرمایه گذاری کافی و خدمات مناسب مد نظر گرفته شود . ترافیک منظم هوایی برای ارائه خدمات در فاصله های دور مورد نیاز است . حمل و نقل دریایی برای کالا و مسافر باید پیشرفت کند و حمل و نقل عمومی در جزیره ایجاد شود . اجراء پروژه پل خلیج فارس زمانی که از نظر مالی و اقتصادی امکانات آن فراهم شد باید ترغیب شود .
توسعه جوامع
ساختار جوامع موجود و محلات باید با برنامه توسعه جزیره قشم مطابقت نماید . خانه سازی باید ترغیت گردد به طوری که از کمبود مسکن در جزیره جلوگیری کند . توسعه جوامع باید با دور نمای خلق یکپارچگی در کل جزیره و استفاده عموم از تسهیلات صورت گیرد و همزمان با ایجاد ساختارهای اجتماعی به آن توجه شود . در روند توسعه ، مناطق موجود باید از همان تسهیلات مناطق جدید برخوردار شوند .
برای ساکنان مهاجر باید شرایط اجتماعی مورد نیاز و تسهیلات فرهنگی – آموزشی مناسب فراهم شود . این امر ممکن است از طریق ایجاد یک مدرسه بین المللی در مجاورت چند محله و یا سایر اقدامات انجام پذیرد .
کاربری زمین
کاربری زمین به منظور توسعه جوامع و صنعت باید متضمن حفظ و تقویت سیمای طبیعی و مصنوع منطقه بوده و بنابراین به زمینهای مساعد کشاورزی تعدی نشود .
توسعه ، خصوصاً توسعه جوامع ، باید با توجه به مقیاس ، مواد ، رنگها ، و ایجاد هویت هماهنگ با سیمای طبیعی و مصنوع محیط باشد . همچنین توسعه بایستی در مقیاس متعادل و هماهنگ با ویژگیهای محیطی صورت گیرد .
ساختار روستاهای موجود باید حفظ و تقویت شود اگر چه به دلائل مختلف ممکن است تعدادی از روستاها سریعتر از دیگران برای رشد ، برنامه ریزی شوند .
تدارک تسهیلات خدماتی در هماهنگی کامل با توسعه خانه سازی باید مورد نظر باشد تا تمام روستاها و شهرها تجهیز شده و بدینوسیله برای سکونت مورد توجه قرار گیرند .
حفاظت محیط زیست
توسعه منطقی صنایع و تأسیسات زیر بنایی باید هماهنگ با توسعه پایدار و مدیریت منابع طبیعی باشد تا وضعیت اقتصادی و امکانات رفاهی ساکنین جزیره قشم و کل کشور را ارتقاء دهد .
توسعه اقتصادی نباید از ظرفیتهای محیطی قابل احیاء تجاوز نماید . در مواردی که تجاوز به محیط طبیعی در اثر توسعه مورد نظر غیر قابل اجتناب است ، منافع اقتصادی و اجتماعی باید به دقت در برابر چنین ضربه های منفی بر محیط زیست سنجیده شود .
مزیت های جزیره قشم

جزیره قشم را می توان با نگاهی احساسی و برآمده از پیوندهای عاطفی تعریف کرد و به تمجید مزیت های متنوع آن پرداخت. کمااینکه چه بسیار هنرمندان قلمرو هفت هنر به شدت تحت تأثیر جادوی اقلیم و جذابیت های فرهنگی آن قرار گرفته و به شیواترین قلم به وصف این جزیره به راستی زیبا و متفاوت از هر جای دیگر پرداختند .
اما ، حقیقتاً مزیت های جزیره قشم ، بر اساس پتانسیل های واقعی آن چیست و برنامه های توسعه جزیره می باید بر چه مبناهایی طراحی شود ؟
پتانسیل های ویژه قشم
جدا از پتانسیل های اقتصادی – طبیعی – جغرافیایی جزیره قشم ، بعضی پتانسیل های ویژه و پنهان و پوشیده از چشم نیز در این جزیره وجود دارند که باید آنها را در معادله مزیت های جزیره و آماده سازی آن برای تبدیل به یک سکوی صادراتی و کسب مکان شایسته در بازارهای منطقه ای وارد کرد .
وجود امنیت سیاسی – اجتماعی و دوری از نواحی بحران زا
وجود امنیت سیاسی – اجتماعی در همه جا و به ویژه در مناطق آزاد از مهمترین پیش زمینه های فعالیت های اقتصادی و تجاری به شمار می رود . منطقه آزاد قشم به قدر کافی از مناطق خطر پذیر شرقی ، غربی و یا شمال شرقی کشور دور است و از ناحیه همسایگان خود نیز در معرض خطر جدی قرار ندارد . گواینکه جنگ تجاوزکارانه عراق با ایران و یا تهاجم به کویت و اشغال آن از سوی عراق ، دیر گاهی آب های خلیج فارس را خطر آمیز کرده و ریسک اقتصادی آن را بالا برده بود ، اما به هر حال جزیره قشم در مقایسه با دیگر مناطق آزاد کشورهای جنوبی این خلیج از امتیاز کمتری برخوردار نبوده و نیست . دوری جزیره قشم از نواحی بحران زا را می توان به عنوان عامل ژئواستراتژیک جزیره نام برد .
سابقه مکانی از دیدگاه تجارت
گفته می شود که حدود یک سوم از حجم جریان تجاری خلیج فارس به ایران ، از گذرگاه قشم عبور می کند . وجود نهادها و تأسیسات تجاری سنتی در قشم ( نظیر : سفاین موجود برای حمل و نقل بار و مسافر ) ، وجود مناسبات بده و بستان با کرانه جنوبی خلیج فارس و داخل کشور از طریق این نهادها و تأسیسات و وجود سرمایه گذاران بومی که به امر تجارت در این سرزمین اشتغال دارند ، همگی عامل عمده در ایجاد سابقه مکانی ویژه و کسب موقعیت تجاری درجه اول برای جزیره قشم در مقایسه با سایر بنادر و مناطق ایران بوده و هست . افرادی که با توان مالی بالا به اقتصاد تجاری سنتی در جزیره تعلق دارند ، در استان های همجوار – نظیر استان هرمزگان یا استان بوشهر – به ندرت یافت می شوند . البته استان بوشهر از دیر باز وضعیتی مشابه قشم داشت و حتی در خلیج فارس در زمینه تجارت حرف اول را می زد .اما ، اکنون به دلایل مختلف چنین نیست .
بدیهی است که وضعیت اقتصادی تجاری سنتی یک گام به لحاظ نهاد سازی جلوتر از نقاطی است که فاقد این قابلیت هستند و نکته آن است که این وضعیت را می توان با برنامه ریزی و اندکی تلاش به وضعیت نوین تجاری تبدیل کرد .
علاوه بر این ، استقرار جزیره قشم در گلوگاه خلیج فارس ، موقعیت خاصی را از حیث دسترسی آن به مسیرهای اصلی ارتباطی منطقه ای – بین المللی به وجود آورده است که به آن ژئواکونومیک می گویند . این عامل در جریان رشد و توسعه، از عوامل اصلی به شمار رفته و کشورها و باید تصریح کرد مناطق معدودی در جهان وجود دارند که حامل این مزیت باشند .
موقعیت تجاری ، از این حیث قابل توجه شناخته می شود که می تواند به عنوان نیروی محرکه اولیه و پل ارتباطی ، زیر بناهای مالی و فیزیکی مورد نیاز برای استمرار امر توسعه را به وجود آورده و منطقه را در مسیر رشد پایدار قرار دهد . این موقعیت تجاری را در ادبیات توسعه به عنوان مراکز میانجی ( Enterport Trade Intermediaty ) تعریف کرده اند و لازم است اشاره کنیم که مناطق آزاد تجاری موفق – جهان نظیر سنگاپور و یا هنگ کنگ و غیره – از این مرحله عبور کرده اند .
وجود نهادها و آیین اجتماعی
جمعیت بومی جزیره قشم ، به بیش از حدود 100 هزار نفر می رسد که مزیتی است بسیار مهم نسبت به دیگر مناطق آزاد ایران . این جمعیت ، در عبور از تاریخ ، مراکز جمعیتی شهری و روستایی را تأسیس کرده و رسوم و آیین های ویژه خود را ایجاد و حفظ کرده و توسعه داده اند . فرهنگ بومی جزیره در شاخص های متنوعی تجلی یافته است هچون :
• معماری آن ( نظیر بادگیرهای روستای لافت ) ، * مسجد های تاریخی ( نظیر : کمالیه و هلر ، با آن گنبدهای غریب و پرشکوه ) ،
• صنایع بومی کوچک و بزرگ ( نظیر لنج سازی ، پارچه بافی ، زری دوزی ، درودگری و … ) ،
• مراسم مردمی ( نظیر جشن نخل و جشن ماهی ) ،
• مراسم بسیار جذاب عروسی و حجله سازی و به خصوص موسیقی ابتدایی ولی جذاب ، عرفانی ، رویا انگیز و هم آلود آن .
• و ، چه بسیار آداب و رسوم ، آیین ها ، نهادها ، و فولکلور جزیره که باید به خوبی باز شناخته شده و مبنایی برای یک برنامه ریزی جهانگردی و جلب توریست بین المللی قرار گیرند .
چگونه است که شمار بسیاری توریست از اقصی نقاط دنیا در ماهی از سال به شهر قونیه در ترکیه می روند تا سماع پریشان درویشان را سیاحت کنند ، ولی نتوانند به قشم بیایند و در زیر سایه نخل ها و زمین ماسه ای آن در مراسمی بومی سنتی اصیل که در صدای طبل و دهل و موسیقی خاص آن پیچیده می شود ، نظاره گر نباشند و جادوی مشرق زمین را نشنوند و در شور و حال وصف ناشدنی آن از خود بی خود نشوند ؟
پایین بودن هزینه زندگی
پایین بودن هزینه کالا ها و خدمات چه در شاخص های عمده فروشی و چه در شاخص های خرده فروشی ، یکی دیگر از مزیت های جزیره قشم است که باید به شدت حفاظت شود . همین مزیت است که در نهایت ، هزینه تولید را پایین نگه می دارد و توان رقابتی برای کالاهای صادراتی جزیره به وجود خواهد آورد .
هم اکنون ، در حوزهای پایین دستی خلیج فارس – یعنی امارات متحده عربی و دیگر شیخ نشین ها – هزینه تولید در سطح بالایی قرار دارد و به محدودیت سرمایه گذاری ها منجر شده است . در همین جاست که ما باید بتوانیم کم و کاستی های خود را در زمینه ساختارهای زیر بنایی با پایین نگه داشتن هزینه تولید جبران کنیم و سرمایه گذاری ها را جلب نماییم . البته ، در روند جبری افزایش قیمت ها در سطح کشور ، هزینه تولید خواه نا خواه بالا خواهد رفت . اما ، نکته این است که چگونه قیمت تعادلی را حفظ کنیم . حفظ قیمت تعادلی ، به تصمیم های مدیریت سازمان منطقه آزاد قشم بر می گردد که باید از طریق اطلاعات حساب های منطقه ای مورد بررسی مداوم قرار گیرد .

امكانات زيربنايي
مخابرات
راه‎اندازي شبكه كابل‎هاي نوري و اقدامات فني لازم براي ايجاد شبكه 500 شماره‎اي شهرك تولا و شبكه مخابراتي 2000 شماره‎اي شهرك‎هاي مسكوني و راه‎اندازي شبكه سراسري تلفن همراه در جزيره، ايجاد مركز 300 شماره‎اي فرودگاه قشم، ايجاد مركز 400 شماره‎اي مناطق مسكوني و تجاري شهر قشم، در دست اجراء است. بخشي از شبكه‎هاي يادشده هم‎اكنون در حال بهره‎ برداري است.
برق
اتصال به شبكه برق سراسري كشور و اجراي طرح‎هاي زير، برق‎رساني به كليه نقاط جزيره را تأمين مي‎كند:
• احداث خطوط انتقال نيرو در سراسر جزيره قشم
• ايجاد يك پست برق 63/230 كيلوولت
• ايجاد 85 كيلومتر خط فشار قوي 63 كيلوولت دو مداره
• ايجاد 55 كيلومتر خط فشار ضعيف 400 ولت
• افزايش ظرفيت نصب شده از 10.000 كيلوولت آمپر به 90.000 كيلوولت آمپر
• طرح احداث نيروگاه 165 مگاواتي
• بهبود كيفي شبكه
• احداث پست‎هاي جديد براي برق‎رساني به شهرك‎هاي صنعتي
آب
آب مورد نياز براي مصارف آشاميدني، صنعتي، كشاورزي و غيره از طريق تأسيسات زير تأمين مي‎شود:
• احداث چندين دستگاه آب شيرين‎كن در منطقه با ظرفيت اسمي 7.000 مترمكعب در روز
• ايجاد شبكه آب‎رساني با همكاري سازمان آب منطقه‎اي هرمزگان در بافت قديمي و جديد شهر قشم
• احداث سدهاي خاكي و بتني
• ايجاد سيستم آبياري قطره‎اي
سد سازي
چندين سد خاكي و بتني براي استفاده از آب ‎هاي جاري جزيره و نيز بهره‎برداري از آب‎هاي پشت سد براي مصارف كشاورزي و ساير مصارف احداث شده است:
• سد پی پشت
• سد سیماب
• سد خالصی 1 و 2
• سد هرمز 1 و 2 و 3 و 4
• سد خاکدان 1و 2و 3
• سد دیرستان
• سد گورزین احداث و مورد بهره‎برداري قرار گرفته‎اند.

فرودگاه
فرودگاه بين‎الملي قشم مجهز به باند 5 كيلومتري، ساختمان برج مراقبت، ترمينال‎هاي مسافري، ساختمان آتش‎نشاني و ايمني، احداث حدود 20.000 مترمربع ساختمان اداري، ايجاد تأسيسات سوخت‎رساني به هواپيماهاي داخلي و خارجي و جايگاه بنزين‎گيري خودرو، از جمله فرودگاه‎هاي مجهز كشور به شمار مي‎رود. در سال 1373 مورد بهره برداری قرار گرفته است و همه روزه پرواز های داخلی و خارجی در آن برقرار است.
جاده‎هاي ارتباطي
با احداث بيش از 700 كيلومتر جاده ارتباطي و حدود 25 کیلومتر بزرگراه پيرامون جزيره و اتصالات شمالي – جنوبي، راه‎هاي دسترسي به تمام نقاط جزيره امكان‎پذير شده است.
پل خليج فارس
احداث پل خليج فارس در کرانه شمالی جزيره بين دو نقطه – يکی بندر پهل در سمت استان هرمزگان و ديگری بندر لافت قديم در سمت جزيره قشم (که خاک جزيره به خاک سرزمين اصلی نزديک شده و به 1800 متر می رسد) – در نظر گرفته شده است. مطالعات فاز يک و دو پل به اتمام رسيده. طبق برآوردهای مهندس مشاور، هزينه احداث اين پل به حدود يکصد ميليون دلار بالغ می شود. اين پل ، دارای خطوط ريلی و جاده ای خواهد بود. به خصوص خطوط ريلی آن از اين نظر واجد اهميت است که اسکله کاوه را به راه آهن سرتاسری بندر عباس – ترکمنستان وصل کرده و جريان عبور کالا به کشورهای CIS را تسهيل خواهد کرد.
اسکله کاوه
اسکله کاوه که فاز اول آن با قابليت پهلودهی شناورهايی با ظرفيت 40 هزار تن اخيراً به بهره برداری رسيده است، به علت جريان های آبی مساعد و کرانه بسيار عميق آن (20 متر)، قابليت پهلو دهی شناورهای تا يکصد هزار تن را داراست. لازم است متذکر شويم اين ويژگی در سرتاسر کرانه جنوبی ايران وجود ندارد. بديهی است با بهره برداری کامل از اين اسکله، شناورهای بزرگ – نظير پاناماکس – امکان پهلوگيری مستقيم در اسکله های ايران را خواهند يافت. اين بدان معنی است که شاخص L.D.F در کرانه های ايران، هم در سمت واردات و هم در صادرات، به سطح بالايی گام گذارده و سطح جديدی از اقتصاد حمل و نقل دريايی را برای کشور به وجود خواهد آورد.


لنگرگاه كشتي‎ها
بنادر:
• بندر بهمن
• بندر درگهان
اسكله ‎هاي پهلوگيري:
• اسکله شرکت نفت
• اسکله فجر
• اسکله درگهان
• اسکله پایانه نفتی لافت
• اسکله مسافربری لافت
• اسکله ماهیگیری سهیلی
• اسکله طبل
• اسکله جدید با سعیدو
• اسکله قدیمی با سعیدو
• اسکله سلخ
• اسکله ماهیگیری و مسافری کندالو
• اسکله رمچاه
• اسکله شهید ذاکری
• بندرگاه گوران
• بندرگاه چاهو شرقی
همچنين احداث و توسعه اسكله‎هاي لافت، هامون، سنگي، فجر، درگهان، احداث اسكله بزرگ كاوه براي كشتي‎هاي 10.000 تا 100.000 تن (در دست احداث) و طراحي احداث چندين اسكله بزرگ و كوچك در جزيره. ارتباطات دريايي و ظرفيت تخليه و بارگيري كالاهاي سبك و سنگين را در جزيره افزايش مي‎دهد.
انبار
• انبار سازمان منطقه آزاد قشم (2 سوله)
• انبار بازرگاني (2 سوله)
• انبار آب وبرق (1 سوله)
• انبار غذايي گمرك (1 سوله)
• انبارهاي بازرگاني عمومي (4 سوله)
سردخانه‎ها
• سردخانه شيلات قشم
• سردخانه بندربهمن (قشم)
• سردخانه شيلات سلخ
شهرک های صنعتی
• شهرک صنعتی طولا
• شهرک صنعتی کاوه
• شهرک صنعتی سوزا
• شهرک صنعتی الوند
واحدهاي مسكوني
احداث شهرك‎هاي مسكوني شامل بيش از 7 هزار واحد مسكوني توسط بخش خصوصي، احداث چندين مجتمع و شهرك مسكوني توسط سازمان منطقه آزاد قشم (200 واحد مسكوني و 150 واحد مسكوني در دست احداث) سكونت‎گاه‎هاي مورد نياز را دراين مرحله از توسعه منطقه آزاد قشم تأمين مي‎كند. شهرك‎هاي مسكوني قشم عبارتند از:
• شهرك نريمان
• شهرك سام
• شهرك زال
• شهرك بوستان
• شهرك تولا
• شهرك گلستان
• شهرك بهارستان
• شهرك دلگشا
• دهكده ساحلي
مجتمع های تجاری- تفریحی
• مجتمع تجاری – تفریحی سیتی سنتر 1
• مجتمع تجاری – تفریحی – مسکونی سیتی سنتر 2
• مجتمع تجاری-اداری الماس
• مجتمع بین المللی تجاری-اداری میلاد
• مجتمع بین المللی تجاری- تفریحی معراج
مراكز درماني
• بيمارستان فاطمه زهرا(س)
• بيمارستان خليج فارس
• مركز درماني درگهان
• مركز درماني رمكان
• مركز درماني طبل
• مركز درماني دولاب
• مركز درماني سوزا
• مركز درماني لافت
مراكز دانشگاهي و علمی – تحقیقاتی
• مرکز بین المللی رشد قشم
• پارک زیست فناوری خلیج فارس
• باغ موزه گیاهشناسی
• واحد نظارت بر ضوابط بهداشت انسانی و استاندارد قشم
• واحد تاکسیدرمی جزیره
• آزمایشگاه
• دانشگاه آزاد قشم
• دانشگاه پیام نور
• موسسه آموزش عالی قشم (همکاری مشترک با دانشگاه کارلتون کانادا)
• دانشگاه صنعت آب و برق
• دانشگاه بین المللی شهید بهشتی
• دانشگاه بین المللی هرمزگان

سرمایه گذاری در قشم
مزاياي سرمايه گذاري
علاوه بر استعدادهاي طبيعي و نيروي انساني ارزان وموقعيت جغرافيايي منحصر به فرد اين جزيره، سرمايه گذاری در قشم داراي مزاياي ويژه‎اي است:
تسهيلات قانوني:
• معافيت مالياتي 20 ساله
• آزادي مشاركت سرمايه گذاری خارجي تا سقف 100%
• معافيت از پرداخت هرگونه حقوق گمركي و سود بازرگاني براي واردات مواد اوليه،. ماشين‎آلات و قطعات يدكي جهت توليدكنندگان
• معافيت گمركي براي ورود كالاهاي ساخته شده در منطقه آزاد به داخل كشور به ميزان ارزش‎افزوده
• صدور ويزا براي خارجيان در مبادي ورودي منطقه آزاد قشم
• آزادي كامل ورود و خروج سرمايه
• فروش و اجاره زمين به سرمايه گذاران داخلي و اجاره زمين به سرمايه گذاران خارجي
• مقررات ساده و مناسب نيروي كار
• تضمين كامل سرمايه خارجي و سود حاصل از آن
• امكان ورود ماشين‎آلات خط توليد و جايگزين كردن آن‎ها با تكنولوژي روز
• سهولت تأمين مواد اوليه خارجي

مراکز علمی و پژوهشی قشم
در سال 1372 با ورود سازمان منطقه آزاد قشم به این جزیره ، رشد و توسعه سرعت بیشتری گرفت و در پی آن شرایط اجتماعی قشم دستخوش تغییراتی شد . یکی از اهداف سازمان منطقه آزاد تجاری – صنعتی ، توسعه ، عمران و آبادانی است . وقتی به توسعه می اندیشیم ، توسعه انسانی در اولویت قرار می گیرد ، زیرا توسعه انسانی چند وجهی است و امور فرهنگی ، سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی و سایر موارد را نیز در بر می گیرد . شاید در دهه گذشته باور بر این بود که توسعه اقتصادی بر همه زوایای زندگی احاطه خواهد داشت ، ولی امروز توسعه منابع انسانی سرمایه اصلی کشورهای توسعه نیافته و در حال توسعه است . در این میان ، توسعه بر عهده خواهند داشت و با این باور ، توسعه مراکز پژوهشی مانند مرکز بین المللی رشد قشم و فضاهای آموزش عالی در جزیره عجایب هفتگانه خلیج فارس ( قشم ) در دستور کار جدی قرار گرفت .
مراکز علمی و دانشگاهها در پاسخ به نیاز امروز کشورهای توسعه یافته عمدتاً دو محصول دارد یکی فارغ التحصیل و دومی دانشی که تولید می کند سطح این مراکز و موقعیت آن در دنیای امروز بستگی به ارزش محصولات تولید شده در بازار دارد .
چنانچه این مراکز بتوانند نقشی در مقیاس بین المللی برای کشور ایفا کنند . عملاً در مدار توسعه ملی قرار گرفته و می تواند نقش پیشتاز خود را در توسعه تعاملات بین المللی برای کشور ایفا کند . در طی سال های گذشته ، جز تعداد محدودی بقیه مراکز متمرکز و بسته دولتی اداره شده اند . لذا در جهان امروز عملاً نتوانسته اند در مدار توسعه علمی و تعاملات بین المللی قرار گیرند ، بلکه کیفیت تولیدات علمی آنان نسبت به گستردگی آنها در سراسر کشور ، عمدتاً جذب بازار جهانی شوند و امروزه نیز در برنامه ریزی توسعه ملی کشور تأکید بر حضور جدی این مراکز است که جایگاه برجسته ای را به خود اختصاص دهند .
مرکز بین المللی رشد قشم
مرکز رشد قشم، مرکزیست با مدیریت متخصصین حرفه ای که در منطقه آزاد قشم قرار گرفته و تحت نظارت و کنترل وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ایران و سازمان منطقه آزاد قشم فعالیت می نماید و وظیفه اصلی آن کمک به ایجاد اشتغال و کارآفرینی توسط شرکت های فن آفرین دانش بنیان و شرکت های کوچک و متوسط(SME) که هدف اقتصادی آنها بر پایه علم و صنعت است، می باشد.
این مرکز به عنوان تنها مرکز بین المللی در سطح ایران دارای مجموعه کاملی از سرویسهای پشتیبانی برای پیشرفت فعالیتهای تجاری می¬ باشد و تمرکز آن بیشتر بر روی تجاری سازی یافته های پژوهشی، بازاریابی بین المللی یافته ها و صادرات است. همچنین با دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی، سرمایه گذاران داخلی و بین المللی در ارتباط بوده و از ویژگیهای منحصر به فرد آن ایجاد شبکه ای از انکوباتورها در محدوده مربوط به خود می باشد. مرکز بین المللی رشد قشم در سال 1384 در زمینی به مساحت 13650 متر مربع در دو ساختمان مجزا تاسیس گردید.

زمینه های پذیرش در مرکز بین المللی رشد قشم
در جزیره قشم بسترهای بالقوه ای برای توسعه و رشد کسب و کارهای کوچک ، متوسط و بزرگ وجود دارد.طبق ارزیابی های صورت گرفته قسمت های شناسایی شده ای که می توانند به متقاضیان جهت ایجاد فعالیت جدید کمک کرده یا موجب توسعه کسب و کار موجود گردند به شرح زیر می باشند:
• صنایع دریائی و وابسته
• اکوتوریسم
• نفت و گاز و انرژی
• زیست محیطی
• صنعت با تکیه بر صنایع سنگین
• هنر و معماری
اهداف مرکز
• ایجاد اشتغال و ثروت
• پرورش روحیه کارآفرینی در جامعه
• تجاری سازی فناوری
• ایجاد و افزایش رشد صنایع محلی
• فراهم نمودن فرصت های بازریابی برای تجاری سازی یافته های پژوهشی
• فراهم نمودن حمایت از کارآفرینی و خلاقیت پژوهشگران جوان
• توسعه تکنولوژی بازارپسند مبتنی بر محصول و فرایند
وظایف مرکز
• پشتیبانی مالی از شرکت های دانش بنیان مستقر در مرکز رشد
• ارائه پشتیبانی حقوقی به منظور تسهیل رشد شرکت های دانش بنیان
• ارائه خدمات و مشاوره جهت جذب ایده های جدید به بازار
• نظارت بر روند رشد شرکت های کوچک و متوسط و دانش بنیان و ارزیابی مستمرنتایج شرکت جهت بهبود عملکرد
• کنترل فعالیت شرکت های دانش بنیان جهت تحقق ایده های خود
• فراهم نمودن خدمات پیش انکوباتوری در صورت نیاز
ورودی های مرکز
• کلیه پژوهشگران و نوآوران فارغ التحصیل با هویت حقوقی مستقل که آماده ارائه طرح کسب و کار مناسب و ایجاد کار مبتنی بر دانش و فن هستند
• اولویت پذیرش با موسساتیست که دارای تیم کاری دانش آموخته و طرح تجاری مبتنی بر دانش هستند
• کلیه طرح هایی که در جزیره قشم و کشور ایران نیز اولویت دار محسوب می شوند مورد حمایت مرکز قرار خواهند گرفت
معیارهای ارزیابی
• ایده های نوآورانه برای کسب و کار
• ایده/طرح(محصول/خدمات)
• رزومه کامل گروه
• فن آوری مورد نیاز برای ایده/طرح
• سرمایه مورد نیاز برای اجرای کسب و کار
• نیاز بازار به محصول یا خدمات
• نرخ بازگشت سرمایه،آگاهی اعضاء از ساختار کسب و کار(رقبا، سرمایه گذاران، کانال های توزیع و غیره)
خدمات مرکز
مدت زمان حضور شرکتها در مرکز رشد محدود است و شرکت ها پس از گذشت این مدت زمان از مرکز رشد فارغ التحصیل می شوند. این زمان با توجه به ارزیابی مرکز رشد از عملکرد شرکت از 1 سال تا 3 سال می باشد. در طول استقرار در مرکز رشد، شرکت ها فرصت دارند تا از تسهیلات که مرکز به آنها اختصاص می دهد بهره مند گردند. شرکت های کوچک از این امکانات در طول استقرار 6 تا 9 ماهه در مرحله پیش رشدی بهره مند می گردند. این خدمات عبارتند از:
خدمات عمومی
• دفتر کاری
• امنیت و خدمات پشتیبانی
• کامپیوتر، پرینتر و دیگر دستگاه های جانبی
• تبلیغات و خدمات نمایشگاهی
• تایپ و کپی
• فکس
• تجهیزات اداری
• اتاق کنفرانس و جلسات
• خدمات سخت افزار، نرم افزار و خدمات آزمایشگاهی
• شبکه، اینترنت، خدمات میزبانی وب و ایمیل
• بانک نرم افزار و کتابخانه
خدمات آموزشی (کارگاه ها ،دوره های آموزشی و همایشها)
مرکز بین المللی رشد قشم دارای 4 سالن برگزاری سمینارها و همایشها با ظرفیت های زیر می باشد:
• سالن کنفرانس 1 ،30 نفره
• سالن کنفرانس 2، 50 نفره
• سالن همایش ،100 نفره
• تالار وحدت، 480 نفره
همچنین این مرکز مجهز به 3 کلاس استاندارد آموزشی و 1 لابراتوار کامپیوتر برای برگزاری دوره های زیر می باشد:
• مدیریتی
• مالی و بازاریابی
• حقوقی
• مطالعات امکان سنجی
• بازاریابی
• طرح کسب و کار
• کارآفرینی
خدمات مشاوره
• امور مالی و حسابداری
• حقوقی
• تحقیقات بازار
• فنی و مهندسی
• طرح کسب و کار
• مالیات
• بیمه
• مدیریتی
• فن آوری
خدمات مالی
• خدمات محدود به وام
• کمک به جذب اعتبار و بودجه

ویژگیهای زیست محیطی قشم
جزیره باریک و بلند قشم که در امتداد ساحل از شرق به غرب کشیده شده است تنگه هرمز را به دو بخش شمالی باریک و کم عمق و بخش جنوبی آن که عمیق و نسبتاً پهن است تقسیم می کند . تردد کشتی های بزرگ در بخش جنوبی قشم صورت می گیرد .
رودخانه های مهران ، کل ، شور ، شیرین و میناب سالیانه سیلاب های فراوانی به تنگه هرمز می ریزند . جریان دریایی شدید آب در اثر جذر و مد دائمی در تنگه هرمز وضعیت زیست محیطی ویژه ای را در این منطقه پدید آورده است .گل و لای همراه سیلاب این رودخانه ها که همه در ساحل شمال قشم به دریا می ریزند جزایر متعدد کوچک و بزرگ رسوبی به وجود آورده اند که سطح همه آنها از جنگلهای همیشه سبز حرا پوشیده شده است . وسیع ترین جنگل های حرای کشور در حد فاصل قشم و سرزمین اصلی قرار گرفته است .
دریا و سواحل پیرامون قشم بسیار متنوع هستند . عمق متفاوت دریا ، مسیر حرکت و گردش آب و وارد شدن آب رودخانه ها موجب شده در اطراف قشم زیست گاه های گوناگونی بوجود آید . انواع سواحل ماسه ای ، صخره ای ، جنگلی ، گلی و بین جذر و مدی که هر یک زیست گاه گیاهان و جانوران متفاوت و متنوعی هستند تنوع زیستی کم نظیری در این حوالی به وجود آورده اند .
آبسنگ های مرجانی اطراف قشم برای غواصان کشور و معدودی از غواصان جهان از جذابیت بالایی برخوردار است .انواع لاک پشت های غول پیکر دریایی که در سراسر جهان از جمعیت آنها کاسته شده است ، در آب های اطراف قشم به وفور زندگی می کنند . سواحل قشم برای تماشای لاک پشت های دریایی مناسب ترین مکان به شمار می رود . از فراز سواحل صخره ای قشم در یک زمان کوتاه می توان چندین لاک پشت دریایی را مشاده نمود که با آسودگی خیال مشغول تغذیه و غوطه وری در آب هستند .
مشاهده زیر آب های تنگه هرمز با عینک های مخصصوص ارزان قیمت از سرگرم کننده ترین و آموزنده ترین ورزش ها است . این ورزش که سال ها است در جهان به عنوان یکی از مفرح ترین و شادی بخش ترین سرگرمی ها متداول شده است در کشور خودمان در آغاز راه است . در صورتی که مردم کشورمان از زیبایی های شگفت انگیز زیر آب های خلیج فارس آگاه شوند و سهولت کار تماشای آن نیز دریابند بی تردید این ورزش گسترش بیشتری … در کشور پیدا خواهد نمود . در تماشای زیر آب های خلیج فارس و مخصوصاً آب های پیرامون قشم به فاصله هر متر انسان با گونه جدیدی رو به رو می شود .
جنگل های دریایی حرا با وسعت صد هزار هکتار ، سواحل قشم به طول دویست و پنجاه کیلو متر ، دشت های ساحلی و کوه های صخره ای قشم زیستگاه بیش از یکصد و پنجاه نوع پرنده است که مخصوصاً در فصل پاییز و زمستان جمعیت آنها افزایش می یابد و به صدها هزار پرنده بالغ می شود . مشاهده گله های بزرگ فلامینگو ، پرستوی دریایی انواع کاکایی ها و بسیاری از پرندگان نادر و کمیاب جهان ( مانند شاهین کبود ، پلیکان پا خاکستری ، حواصیل سبز ، عقاب ماهیگیر و انواع گوناگون بازها و شاهین ها ) در قشم به آسانی ممکن است . قشم از نظر تنوع و تراکم پرندگان در جهان بی نظیر شناخته شده است .
خزندگان قشم از تنوع بسیار بالایی بر خوردارند . با مطالعاتی که اخیراً انجام شده و با همکاری دانشگاه بر کلی صورت می گیرد ثابت شده است که جزیره قشم از نظر خزنده در جهان ممتاز است .
جنگل های حرای قشم از طرف سازمان ملل و چندین مرکز جهانی پرنده شناسی به عنوان میراث طبیعی جهانی – ذخیره گاه زیستکره انتخاب شده است . جنگل های وسیع و نیمه شناور حرا که در آب های شور دریا به صورتی سر سبز و شاداب رشد کرده اند و بازی دل انگیزی با هر جزر و مد دریا دارند هر بیننده ای را شگفت زده می کنند . مشاهده این جنگل وسیع و انبوه با حضور ده ها هزار پرنده به رنگ ها و شکل های گوناگون در نخستین وهله باور نکردنی است . بازدید کنندگانی که سوار بر قایق از آبراهه های پیچ در پیچ بین این جنگلها می گذرند تصویر های بی نظیری در خاطرشان ثبت می شود که هرگز فراموش نخواهند شد .کوه های قشم شکل کاملاً ویژه ای دارند . این کوه ها از لایه های رسوبی افقی و کاملاً موازی تشکیل شده اند . و پیگیری لایه های مختلف کوه در سراسر جزیره ممکن است . تنها در دو نقطه به دلیل حضور گنبد های نمک ترتیب و شکل قرار گرفتن لایه ها از حالت افقی خارج شده است .فرسایش لایه های کوه در اثر باد و باران و امواج دریا اشکال و تندیس های طبیعی بسیار جالبی به وجود آورده است . هزاران مجسمه نیمه تمام جانوران و موجودات خیالی در سراسر دره ها و کوهستان های قشم با ابعاد بزرگ و کوچک دیده می شوند .
گنبد های نمک قشم دارای چشمه ها ، غاره ها و دریاچه های نمکی متعددی است . در غارهای نمک . کوه نمکدان – قندیل های بلور نمک سراسر سقف غار را پوشانده و منظره بدیعی به وجود آورده است .قشم و آب های پیرامون آن به راستی سرشار از شگفتی است .
صنایع دستی
جزیره زیبای قشم در طول تاریخ سرشار از فراز و فرود خود ، صحنه مبارزه با مشکلات و عرصه خلاقیت مردمانی سخت کوش بوده است که به اعتبار کارو کوشش و گوهر تلاش ، همواره سرزمین خود را به مرکزی پر رونق برای فعالیت های تولیدی و اقتصادی منطقه تبدیل کرده و چون مرواریدی ارزشمند در دل آب های نیلگون خلیج همیشه فارس پایدار برقرار نگه داشته اند . ایجاد چنین موقعیت ممتازی و حفظ آن در طول زندگی نسل های پیاپی مرهون نقش آفرینی و تأثیرگذاری صنعتگران چیره دست و خلاق بوده که توانسته اند قشم را از نظر صنعت و هنر در شمار جزایر تجاری و پررونق قرار دهند و در زمینه صنایع دستی ، رشته های مختلف و متنوعی را در اعماق روستاهای بکر و غنی با فرهنگی اصیل مطرح سازند .
انواع صنایع دستی جزیره قشم عبارتند از : خوس دوزی و شک بافی ، حصیر بافی ، سبد بافی ، ساخت اشیاء کاربردی با استفاده از سیس خرما ، ماکت سازی لنج ، توربافی ، گرگوربافی ، ساخت زینت آلات با صدف ، تندیس های دریایی ، برقع سازی ، پارچه بافی ، ساخت ساز سنتی عود ، دست ساخته های چوبی ، آهنگری سنتی ، قلاب بافی و عروسک سازی .متاسفانه این مجموعه ارزشمند تا کنون به دلایل عدیده سهم و نقشی به سزا در مبادلات اقتصادی مردم جزیره نداشته و عمدتاً در حد مصارف محلی و خانگی بومیان ساخته و پرداخته شده اند .
سازمان منطقه آزاد قشم با اعتقاد به تأثیر مثبتی که فعالیت های تولیدی صنایع دستی در ابعاد اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی مردمان جزیره دارد و تأثیری که بر تسهیل روند خود باوری و نشاط روحی آنها می گذارد و طبعاً زمینه ساز رشد ، شکوفایی و تقویت مبانی خلاقیت شده و سر آغاز تحول و نگرشی جدی و جدید به موضوع تولید در متن خانواده خواهدشد ، از آغاز سال جاری با برنامه ریزی لازم به ترویج و توسعه فعالیت های صنایع دستی همت گماشته و انشاءالله نتایج پر ثمر آن در سال های آینده قابل مشاهد و ارزیابی خواهد بود .
حصیر بافی ، سبد بافی ، ساخت اشیاء کاربردی با استفاده از سیس خرما
این قبیل فعالیت ها کما بیش در بین مردمان ساکن درجوار نخلستان ها رایج بوده و آنها برخی از لوازم کاربردی زندگی خود را با استفاده از اشیاء ساخته شده از برگ و سیس خرما تولید می کنند که عمدتاً دست آورد زنان زحمتکش روستا است . برخی از این تولیدات عبارتند از : تک ( نوعی زیر انداز حصیری ) ، تولک ( نوعی سبد دسته دار برای حمل علوفه و ماهی ) ، کتل ( نوعی زنبیل ) ، سوند ( نوعی حصیر برای ایجاد حصار و محدود کردن فضا ) ، قفس ( برای نگهداری مرغ ) انواع طناب ، کلاهک آباژور و … در نظر است با اجرای برنامه های آموزشی و ارتقاء مهارت بافندگان ، تولید این قبیل دست ساخته ها با هدف تأمین نیازهای سایر مناطق ، اصلاح و گسترش یابد .
ساخت و ساز سنتی عود
عود ( یا بربط ) ، این ساز خوش نوای ایرانی که در بین ساکنین کشورهای جنوبی خلیج فارس نیز مشتاقان فراوانی دارد ، در جزیره قشم امروزه به تعدادی محدود توسط یکی از هنرمندان مشهور محلی به نام محمد رفیع اشعری تولید می شود .
سازمان منطقه آزاد قشم با حمایت و تشویق این هنرمند خود ساخته ، از طریق انتقال کارگاه کوچک خانگی وی به محلی مناسب تر و وسیع تر ، ارتقاء کیفیت و افزایش کمیت تولید با استفاده از مواد اولیه مرغوب ، طراحی و ساخت ابزار کار و تجهیزات مورد نیاز ظرفیت سازی برای پذیرش هنرجویان علاقه مند به فراگیری فنون ساخت و ساز و… گام های اساسی بر داشته و بستری مناسب برای ترویج و توسعه این صنعت دستی را فراهم نموده است . امید است در آینده بسیار نزدیک ، عودهای ساخت جزیره قشم نه تنها جوابگوی تقاضای فراوان داخلی باشد بلکه به عنوان یکی از اقلام صادراتی جزیره به شمار آید .
صنایع دستی دریایی
در این گروه به طیف وسیعی از تولیدات باید اشاره کرد که با استفاده از موقعیت جغرافیایی جزیره ساخته و پرداخته شده و از مزیت های آن به شمار می رود . ساخت زینت آلات از صدف و سایر بقایای آبزیان از جمله صنایع دستی دریایی جزیره قشم است که در گونه های مختلف دستبند ، گردنبند ، انگشتر ، گوشواره ، تابلو ، آویز و … عرضه می شود . ساخت تندیس های زیبا در اشکال بدیع با استفاده از مرجان ها و سنگ های موجود در سواحل جزیره که هر یک محصولی بی نظیر و منحصر به فرد هستند و نیز تاکسیدر می انواع آبزیان برای استفاده در تزئینات داخلی ساختمان ها و …از دیگر زمینه های فعالیت تحت حمایت طرح ترویج و توسعه صنایع دستی سازمان منطقه آزاد قشم است .
رودوزی های سنتی
استان هرمزگان از مراکز عمده زردوزی کشور محسوب می شود به طوری که کمتر خانواده ای را می توان یافت که زنان و دختران آن با هنر گلابتون دوزی آشنایی نداشته باشند . آنها در منزل به دلخواه خود به تولید اشتغال دارند و شلوار های محلی مورد مصرف خویش را با هنر خود تکمیل می کنند . در صورتی که لازم باشد بیش از نیاز شخص تولید کننده می باید قبلاً سفارش آن را از مشتری دریافت کرده باشند . قشم از این قاعده مستثنی نبوده و سوزن دوزی ها و رودوزی های سنتی زنان بومی جزیره قشم از کیفیت مطلوب بر خوردار و مهارت صنعتگران هنرمند آن را حکایت می کند علاوه بر این خوس دوزی با طرح ها و تقش های متنوع بر روی پارچه توری ریز بافت که به عنوان روسری کاربرد می یابد از دست آوردهای بسیار زیبای این هنر در جزیره محسوب شده از رونق خوبی برخوردار است .
تشک بافی را هم با طرح های مشهور آن که به صورت نواری با پهنای 6 میلی متر تا پنج سانتی متربه طرز پیچیده و ماهرانه ای توسط زنان خانه دار بافته می شود باید به فهرست هنرهای دستی رایج در جزیره افزود که آن هم زینت بخش شلوارهای محلی شده جلوه و زیبایی طرح تلفیقی دمپای شلوارها را دو چندان می نماید. این قطعات به قدری زیبا و جذاب هستند که می توانند در تکمیل لباس های زینتی زنان سایر نقاط کشور و حتی دنیا به کار آیند . علاوه بر آن ، می توانند زینت بخش انواع کوسن ، جلد عینک ، کیف ، رو مبلی ، پرده ، کلاهک آباژور باشند . به همین جهت در طرح ترویج و توسعه صنایع دستی ، سازمان منطقه آزاد قشم بدین مهم توجه لازم مبذول داشته و با اقداماتی که در دست اجرا است به زودی محصولات تکمیلی با در نظر گرفتن جنبه های کاربردی در سایر نقاط ، از دسترنج زنان بومی جزیره قشم روانه بازارهای مصرف داخلی و حتی خارجی خواهد شد .
ماکت سازی لنج
جزیره قشم از دیر باز به صورت یکی از مراکز عمده اصلی ساخت لنج محسوب شده و بر پیشینه صنعتی آن نام و خاطره بسیاری از صنعتگران هنرمند و مشهور محفوظ مانده است . قطعات دور ریز صنعتگران هنرمند و مشهور محفوظ مانده است . قطعات دور ریز چوب های زیبا و مقاوم مورد مصرف در ساخت لنج هم توانسته است نظر جوانان جزیره را به خود جلب کند و ساخت ماکت از لنج یکی از هنرهای رایج در بین آنان به شمار می رود که تا کنون جنبه خود مصرفی داشته یا حداکثر به بازار محلی و مردمان جزیره عرضه شده است . در نظر است با اجرای برنامه های آموزشی لازم ، جوانان محلی مستعد و علاقه مند به ساخت ماکت های لنج بتوانند با اصول طراحی و رعایت تناسب و بهبود کیفیت ابزار های مورد مصرف آشنا شوند و نهایتاً ماکت هایی تولید کنند که بتواند در صحنه رقابت در بازار های داخلی و خارجی گوی سبقت را از دیگر صنعتگران هنرمند این رشته برباید.
دست ساخته های چوبی
وجود چوب های دور ریز کارگاه های لنج سازی ، علاوه بر رونق بخشیدن به تولید ماکت های لنج ، برخی هنرمندان خلاق قشمی ( از جمله استاد معروف این رشته علی سرودی گلستانی ) را به خلق آثار بدیعی از چوب واداشته که جذابیت آن بیشتر به دلیل شکل های ابتدایی آن است . دمپایی های چوبی ( کپکاپ ) ، ماکت ماهی در ابعاد و انواع مختلف ، تسبیح ، دستبند ، انواع عصا که دسته های آن به شکل های مختلف طراحی شده و … از این قبیل تولیدات است که بی تردید مورد توجه هر گردشگر تازه وارد به جزیره قرار خواهد گرفت .
برقع سازی
برقع ( یا برکه ) نوع پوشش و یا حجاب زنانه است که از گذشته های دور در اکثر روستا های جزیره برای محافظ پوست صورت از گزند تابش شدید نور خورشید مورد استفاده بوده و در عین حال گونه ای زینت محلی نیز بوده است و به همین جهت در شکل های متنوعی طراحی و اجراء می شود در تولید برقع ها که به طور معمول از پارچه تیره ای به نام “شیله” ساخته می شود قسمت ایستای روی بینی و دو کناره آن به وسیله چوب درخت خرما ( که در میان پارچه قرار می گیرد ) به وجود می آمد و برای نگه داشتن برقع بر روی چهره از بندهایی استفاده می شود که به پشت سر بسته می شود و عمدتاً از نورهای بافته شده زردوزی تشکیل شده است .
متفرقه
بافت تور های مستحکم ماهیگیری که نیاز به دقت و حوصله فراوان دارد ، ساخت گرگور ( که نوعی دام ماهیگیری به روش سنتی است و به شکل یک قفس نیمکره از سیم های بافته شده در هم تشکیل می شود و به وفور و در اندازه های مختلف در کنار اسکله های صیادی در جزیره تولید می شود ) از دیگر رشته های صنایع دستی رایج در جزیره قشم به حساب می آید که به نوبه خود حاصل هنر دست و صبر دل صنعتگران صبور جزیره است .
دیدنی های جزیره
غارهای خربس
به فاصله 10 کلیومتر از شهر قشم ( در جاده مجاور ساحل جنوبی ) غارهای خربس بر سینه کوهی مشرف به دریا و دشتی میانکاسه قرار گرفته است . خربس از غارهای دریایی است که بر اثر گرداب و تخلیه ماسه ها از حفره سنگ ها به وجود آمده . عمر غار بسیار طولانی است . اما در دوره های پیش از اسلام با افزودن بر وسعت غار بر بخش های تالار و دهلیزهای انشعابی به احتمال زیاد از آن برای پناهگاه کودکان ، زنان و سالخوردگان به هنگام یورش دشمن استفاده می شده . دشت میانکاسه خربس دارای گورهای کهن نیز هست .
قلعه های تاریخی
در مجموعه شهر ساحلی لافت ، قلعه نادری با ویژگی های قلعه های ایرانی ، در جوار چاه های تلا ( طلا ) از دژهای مستحکم دفاعی جزیره قشم بوده است . این قلعه در اثر مرور زمان فرسوده شده اما بازسازی آن توسط کارشناسان ارشد سازمان میراث فرهنگی کشور به زودی شروع خواهد شد . از دیگر قلعه های تاریخی جزیره قشم قلعه پرتغالی ها ( در کناره ساحل دریایی شهر قشم ) است . قلعه تاریخی شهر قشم به هزینه بنیاد گلبنگیان ( پرتغال ) به عنوان نشان دوستی دو ملت مرمت خواهد شد و به صورت یک مرکز تاریخی فرهنگی فعالیت خواهد کرد .

آبگیرها
در قشم آب شیرین برای نوشیدن انسان و حیوان و نیز رویش گیاه ارزش حیاتی دارد . از قدیم با ساختن سد در تنگه ها آب های شیرین فصل بارانی را جمع آوری و به تدریج به مصرف شرب و کشت می رسانده اند . از سد های دیدنی و تاریخی قشم یکی سد پی پشت است . در مدخل تنگه ، تأسیسات تقسیم آب آن که حداقل از دوره ساسانی است و هنوز هم در عمل شیوه ای محسوب می شود به چشم می خورد . در سال های اخیر در پشت سد ماهی کپور ریخته اند که تکثیر هم شده و گاه مردم به ماهیگیری در آن می پردازند .دیگر آبگیر دیدنی جزیره قشم سد گوران است در کنار روستایی به همین نام ، کارشناسان میراث فرهنگی تأکید دارند که پر و پی اولیه سد از دوره همخامنشی و قسمت بالا و تاج آن از دوره ساسانی است . روستای گوران ( گبران = زرتشتیان ) از روستاهای کهن قشم به شمار می رود .
مسجدها
در قشم ، از سال های اولیه هجری قمری مسجدهایی موجود است که قدیمی ترین آن مسجد شیخ برخ در روستای کوشه است که یکبار بر اثر زلزله ویران شده اما در اواخر قرن سوم آن را بازسازی کرده اند . در جوار مسجد شیخ برخ ، زیارت شیخ برخ با گنبد ویژه هشت گوش قرار دارد . سنگ گورهای بسیار کهن از سده های اول هجری در گورستان مجاور شیخ برخ وجود دارد . از دیگر مسجدهای قشم می توان مسجد قبا ، مسجد رمچاه و مسجد لافت را نام برد .
کوه های قشم
بی شک در دوران های قبل از تاریخ ، آنچه امروز جزیره قشم خوانده می شود در زیر آب های خلیج همیشه فارس قرار داشته است . اما بر اثر تحولات دورانی ، سطح آب فرو کش کرده و بخش های بر آمده زیر دریایی به صورت جزیره در آمده اند . در این جزایر – از جمله قشم – کوه های کم ارتفاع فروان است . سطح این کوه ها را لایه های مرجانی ، اسفنجی و دو کفه ای ها پوشانده اند که خود موجب حفاظت خاک های نرم شیست و مارن نیز سطح مرجانی شده است. با وجود این، بادها، باران ها و طوفان های باران زا که تقریبا موازی و با زاویه کمی از زمین می وزند باعث فرسایش تنه کو هها و فرو ریختن پوشش های مرجانی شده اند. در اثر این فعل و انفعال طبیعی نمادها و تندیس های دیدنی و زیبایی در سراسر جزیره پدید آمده که از همین حیث نیز جزیره قشم و جزایر اطراف آن از دیگر جزایر خلیج فارس ممتاز و به راستی استثنایی است.
کوه نمک
بخشی از کوههای جزیره قشم بدلیل انباشتگی آب دریا در گسل های عمیق و ضمن رسوب نمک، تبدیل به کوهها و غارهای نمکی شده اند. کوه نمکدان در جنوب غرب جزیره با دیگر معادن نمک و غارهای نمکی جزیره از یک جنس هستند. بلورهای نمک و جریان آب نمک آلود منظر دلپذیری به غارهای نمکی جزیره قشم بخشیده اند.
شاه شهید
از بقاع متبرکه است که توسط منطقه آزاد قشم بازسازی شده و صحن و فضای آن گسترش یافته است. زیارتگاه شاه شهید در جوار غارهای خربس قرار دارد. مردم بومی جزیره درباره شاه شهید داستان های دل انگیزی می گویند.
درخت انجیر معابد
از رستنی های شگفت انگیز مناطق حاره، مخصوصا جزایر خلیج فارس، درخت همیشه سبز لور ( معروف به انجیر معابد ) است که تاجی بسیار بزرگ با ریشه های هوایی متعدد دارد و میوه رسیده نارنجی رنگ آن مطبوع و خوراکی است. یکی از زیباترین این درختان در روستای ” تم سنیتی” منطقه توریان قرار دارد و در نزدیکی آن بقعه ای دیدنی با طرح معماری کهن به نام ” زیارت پیر” واقع شده است.
جنگل دریایی حرا
گونه حرا که نام علمی آن به حکیم و فیلسوف ایرانی ابوعلی سینا (Avicennia Marina) منسوب است. درختچه ای است در اندازه های متفاوت 3 تا 6 متر با شاخ و برگ سبز روشن. حرا درختیاست ” آب شورزی” که به هنگام مد دریا تا گلوگاه در آب فرو می رود و با خاصیت تصفیه ای که در پوست آن تعبیه شده است. بخش شیرین آب دریا را جذب و نمک آن را دفع می کند. در تنگه خوران بین جزیره قشم و بخشی از ساحل استان هرمزگان. جنگل دریایی حرا در گستره ای معادل 9000 هکتار پدیده آمده که از تنوع زیستی بالایی برخوردار و زیستگاه امن پرندگان مناطق گرمسیری به شمار می رود.منطقه حفاظت شده حرا عنوان”ذخیره گاه زیستکره جهانی” را دارد.
چاه های تلا(طلا)
در لافت و در جوار قلعه نادری، حلقه های چاه آب فراوانی به چشم می خورد که مردم سخت کوش این منطقه با زحمت زیاد در دل سنگهای شیستی کفه انتهای محوطه حفر کرده اند. تل مشرف بر این چاه ها با سطح سنگی مرجانی، آب باران را به محل گودال چاه ها هدایت می کند و چون کفه چاهها به لایه های گچی ختم شده است. آب برای مدتی طولانی، نسبتا سالم و خنک در آن باقی می ماند. می گویند تعداد این چاه ها به تعداد ایام سال کبیسه 366 حلقه بوده و در هر روز از سال دهانه یکی از آنها را باز و از آن استفاده می کرده اند. بعضی به غلط و به دلیل ارزش بسیار آب در جزیره این واژه را طلا می نویسند و می گویند. در حالی که صحیح آن تلا(=تل آب، به معنی آب برگرفته از شیب تل)است.
جزایر مرجانی
یکی از منحصر به فردترین مجموعه های مرجانی دنیا در خلیج فارس واقع شده که کامل ترین و زنده ترین نوع آن در آبهای جزیره قشم است.تصویربرداریهای انجام شده در اعماق آب از این ابسنگ های کم نظیر که در لابه لای آنها انواع آبزیان شگفت انگیز و ماهی های رنگارنگ در شکل ها و اندازه ها و رنگهای بدیع در حرکت اند نشان می دهد که آب های پیرامون قشم (به ویژه در ساحل جزیره هنگام و ساحل جزیره لارک) از ظرفیت بسیار بالایی در این زمینه برخوردار است.
دیگر جاذبه های سیاحتی قشم
•بیش از 52 گونه پرنده ساکن یا مهاجر کمیاب( به ویژه در فصل زمستان)
•کیلومترها دهلیز زیرزمینی که از روستای زینبی آغاز شده به طرف جنوب ادامه می یابد.
•ساحل لاک پشتهای عظیم دریایی در جنوب آبهای جزیره
•نخلستانهای پر دامنه در منطقه دیرستان
•منظره غروب خورشید از اسکله درگهان و ساحل لافت
•معماری سنتی جزیره، که برجسته ترین نمونه آن را در روستای لافت می توان مشاهده کرد.
•کارگاه لنج سازی و کشتی های زیبایی که توسط صنعتگران محلی ساخته می شود.
•مدرسه تاریخی کمالیه ( در روستای بند حاج علی(
•کیلومترها ساحل بکر و پاکیزه
جزیره قشم

 

 

http://www.shomalpatogh.ir/1394/02/15/1396/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%82%D8%B4%D9%85.html


 

کلمات کلیدی

جزیره qeshm

جاذبه های سیاحتی قشم

جزایر مرجانی جزیره قشم

جنگل دریایی حرا

چاه های طلا

قلعه های تاریخی جزیره قشم

صنایع دستی جزیره قشم

اسکله کاوه

جاذبه های دیدنی قشم

قشم

جاهای دیدنی قشم

عکس های جزیره قشم

مطالب مرتبط
نظرات این مطلب
نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی